Urtero, azaroak 14ean, Diabetesaren Munduko eguna ospatzen da biztanleriari gaixotasun honen inguruan kontzientziatzeko.

Egun baten Azukrea anderea merkatutik etxera bueltatu zen,
konturatu zenerako “intsulina” giltza galdu zuela ezin zuen bere “Hiribildu zelula” etxera sartu.
Harrezkero “Hiribildu zelula” abandonatua egon zen,
margoa paretetatik erori zen, lorategiko lorak zimeldu ziren
eta eguzkia ere tristetu zen hain hondatuta ikusirik.

 

Kontaketa txikia Lo que debes saber de la diabetes en la edad pediátrica liburutik aterata. Grupo de trabajo de diabetes de la Sociedad Española de Endocrinología Pediátrica

Diabetesa gaixotasun metaboliko bat da non gero eta pisu gehiago hartzen doan haurtzaroan. Diabetesean gehiegizko azukrea existitzen da odolean (hipergluzemia) eta gernuan (glukosuria) intsulina gutxitzearen edo bere eraginaren urritasunarengatik. Intsulina pankrean osatzen den hormona bat da eta bere misioa odoleko azukrea zeluletara pasatzeko bidea erraztea da.

Bi motako diabetesak existitzen dira. 1 motako diabetesa (DM1) pankreasak intsulina sekrezio falta duenean da. Bere zergatia ezezaguna da, ez du osabiderik eta intsulina injektagarriaren bidez tratatzen da. Tratamenduarekin arazoen arriskuak murrizten dira eta odoleko azukre mailak ziurtatzen dira. Umeetan, kasuen %90 diabetesak 1 motakoak dira, helduen gertatzen denaren aurka. Helduetan, ohiko diabetesa 2 motakoa da. 2 motako diabetesean (DM2), intsulina eskuragarri dago baina ez du behar den bezala funtzionatzen, ondorioz DM1eko sintoma berdinak eraginez. Normalean 2 motako diabetesa ez da intsulina injektagarriaren bidez tratatzen eta nagusiki sedentarismo eta obesitatearen ondorioz da.

EDALONTZIA ERDI BETETA IKUSI DAITEKE?

Kezkagarria da umeetan geroz eta handiagoak diren kasuak 2 mota diabetesean. Gehiegizko pisu, obesitate eta sedentarismoarekin lotutako DM2 kasuak handiagotu dira. 6 eta 9 urte arteko umeen %40 baino gehiagok gehiegizko pisu edo obesitatea dute gaur egun ALADINO ikerketaren arabera.

Zergati hauen areagotzeak arrazoi askogatik izan daitezke, baina pisu handiko kausak presak, erosotasuna, modak eta prozesatutako produktu askoren eskuragarritasuna da. Guzti hauek pentsatzen duguna baino gehiago markatzen dute gaur egungo eskoletako jantokietan eta etxe askotan ikusten diren elikadura portaeran.

Mezu positiboa kasu askotan 2 motako diabetesa saihestu daitekeela da bizimodu osasungarri bat eramanda. Hezitzaileoi egokitzen zaigu gure seme-alabei txikitatik abitu osasungarriak irakastea, gero adin helduan ere mantendu daitezen.

Hezitzaile bezala ditugun eginkizunak:

  • Argiak izatea bizimodu osasungarriaren gaineko oinarrizko printzipioetan eta kritikoak izatea ingurunearekin.
  • Kontzientziatzea eta nutrizio-balio osasungarri eta jarduera fisikokoetan heztea.
  • Eredua ematea.

Gehiegizko pisua saihesteko aholku batzuk eta umeen obesitatea:

  • Etxean sukaldatu eta familian jan: Etxean sukaldatzearen onena kanpoan txarto jaten duzuna saihestea da. Familian jatearen onena leku egoera perfektua dela da gurasoak umeen ereduak izateko. Haur batek bere gurasoek barazkia jaten dutela ikusten badu barazkia jateko aukera gehiago ditu.
  • Egin ezazu elikagaien aukeraketa ona: Konparatuz orain dela 100 urteekin non urtarokotasunak, produktu lokalak eta faktore ekonomikoak kontsumoaren joera markatzen zuten, gaur egungo elikagai selekzioa konplexuagoa itzuli da eta hobeto aukeratzeko gehiago jakitea behar da. Prozesatutako produktuak saihestu (gero eta etiketa gutxiago eta letra gutxiago hobeto), saihestu edari azukredunak, opilak, arto eta patatatik deribatutako aperitibo gaziak (“ganchitos”, frijituak, “gusanitoak”… bezalako goxokiak). Hobeto ura eta zuku naturalak, zereal integralak, ogitarteko tradizionala edo fruitu eta barazki freskoen aperitiboak.
  • Zerbitzatutako kantitateak moderatu: Gehiago ez du zertan ona izan behar. Erakutsi umeari astiro jaten, hozkada bakoitza dastatuz, presarik gabe.
  • Barazki gehiago jan: Barazkiak eta fruituak plater osasungarriko proportzio garrantzitsua izan beharko lukete. Gordina, purean edo hornigai bezala jan, haurrentzako pilo bat errezeta daude barazkiak plater dibertigarria bihurtzeko.
  • Ariketa fisikoa egin: Zenbat denbora inbertitzen dute zure seme-alabek jarduera fisikoren bat egiten? Badaude ikerketak erakusten dutena eskola-orduetan jarduera fisikoentzako denbora gehiago ekiten duten herrialdeetan errendimendu akademikoa eta diziplina hobeagoa dela. Konklusioa: Mugitu eta ibili.

Hauek aholku batzuk dira, baina seguru zuei gehiago bururatzen zaizkizuela.

AMAIERA BIKAIN BEZALA eta “MÁS ALLÁ DEL PESO”

Sarrera kontaketa txiki batekin hasten nintzen eta ikustea merezi duen dokumental bat aipatuz bukatuko dut: YouTuben aurkitu dezakezuen Maria Farinha Films-en “Más allá del peso”, haurren obesitatearen arazoari buruzkoa da. Hitz egin ditudan aholku asko dokumentaletik atera ditut.


Eta haurren diabetesaren gainean gehiago sakondu nahi baduzue, bibliografia pixka bat uzten dizuet:

Azaleko argazkiak:  Photo credit: Sprogz via Foter.com / CC BY

Honi buruz Itxasne Gabilondo Zelaia

Itxasne Gabilondo Zelaia, Bermeon farmazia txiki baten lan egiten duen komunitateko eta familiako farmazialaria. Izugarri gustatzen zait pertsonalizatutako arreta farmazeutikoa ematen osasunaren alde heziz. Botiken gaineko edozein zalantza edo osasunarekin erlazionatutako kontuak badituzue ahal den neurrian lagunduko dizuet.
Descarga GRATIS la guía
"10 errores a evitar al hacer fotografías"
Consigue mejores fotos de tus niños
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu gida DOAN
"Saihestu beharreko 10 erroreak argazkiak egiterakoan"
Zure umeen argazki hobeagoak lortu
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Descarga GRATIS el ebook
"Mandalas de números para niños"
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS las plantillas
y organiza tu semana
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN txantiloiak
eta antolatu zure astea
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Deskargatu liburuxka DOAN
"Zenbaki mandalak umeentzako"
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
¿Quieres que crezcamos juntos como educadores?
Únete a nuestra tribu y recibe información y un montón de recursos que te ayudarán
He leído y acepto la política de privacidad
Elkarrekin hazi nahi duzu hezitzaile bezala?
Batu gure tribura eta lagunduko dizuten informazio eta baliabide pila jaso ezazu
Descarga GRATIS la guía
Aprende a configurar tu cuenta de Facebook protegiendo tus datos personales
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu gida DOAN
Ikasi zure Facebook kontua konfiguratzen zure datu pertsonalak babestuz
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Deskargatu fitxa DOAN
Irakurzaletasuna lantzeko baliabidea
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Descarga GRATIS la ficha
Un recurso estupendo para potenciar la afición a la lectura
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS
Un recurso estupendo para crear tus propios cuentos
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN
Zure berezko ipuinak sortzeko baliabide bikaina
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Pribatasun politika irakurri eta onartu egiten dut
Deskargatu DOAN
Arrantza joko magnetikoa egiteko txantiloiak
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Pribatasun politika irakurri eta onartu egiten dut
Descarga GRATIS
Plantilla de animales marinos para juego de pesca
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS
Calendario escolar 2017/18 y planificadores mensual y semanal
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN
2017/18 ikasturteko egutegia eta hileko zein asteko planifikatzaileak
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
¿Ya te vas?
Antes únete a nuestra tribu y recibe información y un montón de recursos que te ayudarán a seguir creciendo como educador/a
He leído y acepto la política de privacidad
Bazoaz?
Joan baino lehen batu zaitez gure tribura eta jaso ezazu zure posta elektronikoan informazioa hezitzaile bezala hazteko.
¡Apuntate GRATIS!
Completa los siguientes campos para recibir el acceso inmediato al curso gratuito.
Al apuntarte a este curso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Kontsultatu DOAN
Irakasleentzat baliagarriak diren aplikazioak irakaskuntza prozesuan txertatzeko.
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Consulta GRATIS
Aplicaciones útiles para el profesorado para incorporarlos al proceso de enseñanza.
Al apuntarte a este curso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores