Denok jan behar dugu. Bizi-irauteko beharrezkoa da ondo elikatuta egotea. Nutrizio liburuek diotenez gizakiaren hazkuntza aztertzen dugunean hiru etapa nabarmendu ditzakegu. Hazkuntza azkarreko etapa (bizitzako aurreneko eta bigarren urtea). Haziera geldoago eta egonkorrago bat duen bigarren etapa bat, 4-5zm/urtean (eskola-aurreko eta eskola-etapari dagokiona); etapa honen amaieran hazieran dezelerazioa gertatzen da, pubertaroko hazkuntzari dagokion hirugarren etapara sartu aurretik.

Haurrak urte bete bitarteko elikadura gomendioak nahiko zehatzak izan ohi dira, urte bete pasatzen denean ordea, zailagoa izango da aholku zehatzak topatzea.

Urte batetik hiru urterako etapa, hazkuntza azkarretik, beste hazkuntza geldora doan etapa izanik, garrantzi handikoa da. Etapa honetan haurrak funtzio psikomotorretan aurrerapen handiak izango ditu (hizkuntza, mugimendua, sozializazioa). Masa irabazte prozesua geldoagoa izango da. Edozein motako elikagaiak prozesatzeko prest izango ditu hesteak eta giltzurrunak. Hala ere haurraren beharretara egokitu beharko dugu bere eguneroko elikadura. Familiak duen bizitza estiloa kontuan izanda, haurraren ariketa fisikoa eta gorputzaren egitura batez ere, beharrak desberdinak izango direla konturatzea ezin bestekoa da.

Adin hauetako haurrak elikagai desberdinei gustua edo nazka hartzea normala da.

Haur batzuk oso jale onak izaten dira, denetik probatzeko arazorik ez dute izaten. Beste batzuk berriz ez. Ez dute gurasoek pentsatzen duten bezain beste elikagai behar.

jaterabehartu2Jale txarrak diren haur hauekin nerbioak galtzea oso erraza da eta askotan haurra engainatzeko truku edo trikimailuetara jotzen da, haurrak ‘zerbait’ behintzat jan dezan. Hegazkinarena egitea, abestea, panpinak erabiltzea…eta azken aldian hain modan dagoen tablet edo telebistan marrazki bizidunak jartzea.

Batzuetan xantaia, zigorrak eta beteko ez diren promesak erabiltzen dira: “ez baduzu jaten, ez gara parkera joango”, “hau bukatzen ez baduzu, telebista gabe aste oso bat”, “den-dena jaten baduzu zuk nahi duzuna erosiko dizut”…. Nork ez du noizbait horrelako zerbait egin?

Carlos Gonzalez pediatrak, “Mi niño no me come” liburuan dioenez, guraso batzuk beraien semeak lurrean zegoen edozein janari zati txiki ahora eramateko joera zuela ikusita, egunero lurra ondo garbitu eta patata tortila zatiak banatzen zituztela lurrean zehar.

Hona hemen egin behar ez denaren adibide batzuk: (*)

  • INSISTENTZIA: janariak behin eta berriz ahora sartzea, barruan mantentzeko atzetik txupetea sartzea… baliteke hasiera batean haurrak sartutakoa tragatzea, baina denborarekin botaka egiten ikasi eta sartutakoa botako du.
  • GAUEKO LOA APROBETXATZEA: Ume batzuk lo daudenean biberoia hartzen dute, eta guraso batzuk aukera hori aprobetxatu nahi izaten dute egunean zehar jan ez duen guztia bertan sartzeko. Gauean zerealdun esnea duen biberoia hartu badu…nola izango du gosea egun osoan zehar?
  • KONPARAKETAK: “Begira zure ahizpari, zu baino txikiagoa da eta dena jan du!” . Konparaketa horiek gure alabari mina egiteaz gain, bere ahizparekiko gorrotoa sortzeko aukera handiak dituzte.
  • SARIAK: Askotan postrea edo azkenburukoa erabiltzen dugu haurrak aurrekoa jan dezan. “Dena jaten baduzu, gero pastela izango duzu”, “Ondo portatuz gero, zuk nahi duzun izozki hori erosiko dugu”. Haurrak jango du, baina ez jan nahi duelako. Sariagatik, zigorra ekiditeko edo gurasoen aurrean ondo geratzeko egingo du. Ez du jaten, jateko beharra duelako ikasiko, eta bere eta janariaren arteko harremana ez da osasuntsua izango.
    Sari bezala gauza gozoak erabiltzea oso ohikoa da, gozoki bat, pasta bat, edo pastel bat izan ohi dira.   Saria inoiz ez da fruta bat edo zerbait osasuntsua izango. Ziur gaude inoiz ez duzuela zuen sema-alaba txokolatea jatera zigortuko.
  • GOSE ESTIMULATZAILEAK: Merkatuan bi modutako gose estimulatzaileak daude. Funtzionatzen dutenak eta ez dutenak funtzionatzen.
    Funtzionatzen ez dutenen artean, bitaminen koktelak eta gauza arraroak daude, normalean erostera bultzatzen gaituzten marketing indartsu bat izaten dute atzetik: metabolismoa, dinamismoa aipatzen dituzte. Askotan plazebo moduan erabiltzen dira.
    Funtzionatzen duten ia denek ciproheptadina dute (bitamina desberdinekin nahastuta). Ciproheptadina medikamentu bat da, psikofarmako bat hain zunen eta ondorio asko ekar ditzake: logurea, ahoa lehortzea, buruko minak, botagura….eta oso kasu gutxitan hipertentsio krisiak eta aipatuko ez ditugun beste hainbeste ondorio latz. Parazetamola edo oxitozinaren bigarren mailako ondorioak irakurriko bagenitu ere, ez ginateke hauetatik oso urruti ibiliko. Gauza da batzuetan botikak hartzea beharrezkoa dela, hauen onura kaltea baino hobeagoa delako. Baina gose estimulatzaileak ez dira inoiz beharrezkoak izango.Ciproheptadina-k funtzionatzen du, haurrak gehiago jango du. Behar duena baino gehiago eta dagokiona baino gehiago.

Haurra hazten ari bada, pisurik galtzen ez badu, eta gutxi bada ere zerbait jaten badu, eta batez ere bere egoera orokorra ona bada, ez dago kezkatu beharrik. Gorputza oso adimentsua da eta esango dio haurrari noiz eta zer jan behar duen. Besteok bitartean pazientzia izan eta arnasa hartu.

* “Mi niño no me come” Carlos Gonzalez-en liburuan oinarrituta

Honi buruz Itxaro Mendizabal

Itxaro Mendizabal Amundarain. Ama naiz, bi alaba ditut. Ikasketez Ingeniari Informatikoa, Marketin Digital eta SEOn aditua. Elikadura Pediatrikoan masterra ere badut, baina batez ere bizitzako bidaian ikasle naiz. Ttiklik izeneko ametsari forma emateak asko lagundu dit bide honetan. Ttiklik amets batetik, aurrena on-line eta gero fisikoki, sortutako proiektua da. Bertan guraso eta hezitzaileei baliabideak ematen dizkiegu. Esparru desberdinak lantzen ditugun arren, denak dute helburu finko bat, gure seme-alabei bizitzarako behar duten oinarri sendoa eskaintzea, horretarako aurrena gure lanketa beharrezkoa delarik. Gu ez bagaude ondo, transmitituko dieguna ere ez da kalitatezkoa izango eta. Lantzen ditugun gaien artean, hezkuntza, haziera, osasuna, ekologia, elikadura, sukaldaritza, pedagogia ezberdinak… daude, eta hori da Edikeus-eko kolaborazio honekin transmititu nahi dizuedana.
Descarga GRATIS la guía
"10 errores a evitar al hacer fotografías"
Consigue mejores fotos de tus niños
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu gida DOAN
"Saihestu beharreko 10 erroreak argazkiak egiterakoan"
Zure umeen argazki hobeagoak lortu
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Descarga GRATIS el ebook
"Mandalas de números para niños"
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS las plantillas
y organiza tu semana
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN txantiloiak
eta antolatu zure astea
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Deskargatu liburuxka DOAN
"Zenbaki mandalak umeentzako"
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
¿Quieres que crezcamos juntos como educadores?
Únete a nuestra tribu y recibe información y un montón de recursos que te ayudarán
He leído y acepto la política de privacidad
Elkarrekin hazi nahi duzu hezitzaile bezala?
Batu gure tribura eta lagunduko dizuten informazio eta baliabide pila jaso ezazu
Descarga GRATIS la guía
Aprende a configurar tu cuenta de Facebook protegiendo tus datos personales
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu gida DOAN
Ikasi zure Facebook kontua konfiguratzen zure datu pertsonalak babestuz
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Deskargatu fitxa DOAN
Irakurzaletasuna lantzeko baliabidea
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Descarga GRATIS la ficha
Un recurso estupendo para potenciar la afición a la lectura
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS
Un recurso estupendo para crear tus propios cuentos
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN
Zure berezko ipuinak sortzeko baliabide bikaina
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Pribatasun politika irakurri eta onartu egiten dut
Deskargatu DOAN
Arrantza joko magnetikoa egiteko txantiloiak
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Pribatasun politika irakurri eta onartu egiten dut
Descarga GRATIS
Plantilla de animales marinos para juego de pesca
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores. Al inscribirte recibirás mails sobre educación a menudo y te vamos a ofrecer productos y servicios que estemos vendiendo en ese momento o tengan que ver con el tema del mail que te mandemos. Si esto te supone un problema podrás darte de baja.
He leído y acepto la política de privacidad
Descarga GRATIS
Calendario escolar 2017/18 y planificadores mensual y semanal
Al descargar este recurso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Deskargatu DOAN
2017/18 ikasturteko egutegia eta hileko zein asteko planifikatzaileak
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
¿Ya te vas?
Antes únete a nuestra tribu y recibe información y un montón de recursos que te ayudarán a seguir creciendo como educador/a
He leído y acepto la política de privacidad
Bazoaz?
Joan baino lehen batu zaitez gure tribura eta jaso ezazu zure posta elektronikoan informazioa hezitzaile bezala hazteko.
¡Apuntate GRATIS!
Completa los siguientes campos para recibir el acceso inmediato al curso gratuito.
Al apuntarte a este curso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores
He leído y acepto la política de privacidad
Kontsultatu DOAN
Irakasleentzat baliagarriak diren aplikazioak irakaskuntza prozesuan txertatzeko.
Baliabide hau jaisterakoan gure harpidunen zerrendan sartuko zara
Consulta GRATIS
Aplicaciones útiles para el profesorado para incorporarlos al proceso de enseñanza.
Al apuntarte a este curso te estás apuntando a nuestra lista de suscriptores